Wstęp
The Encyclopedia of Science Fiction (SFE) to anglojęzyczna encyklopedia poświęcona fantastyce naukowej, która od swojego debiutu w 1979 roku zyskała status najważniejszej publikacji w tej dziedzinie. W ciągu lat SFE przeszła przez różne etapy rozwoju, zyskując uznanie i nagrody za swoją wartość merytoryczną. Dzięki dostępności w wersji online, encyklopedia stała się bardziej dostępna dla czytelników na całym świecie, co przyczyniło się do jej dalszej popularyzacji. W artykule przyjrzymy się historii wydań, zawartości oraz odbiorowi SFE, aby lepiej zrozumieć jej wpływ na literaturę science fiction.
Historia wydań
Historia The Encyclopedia of Science Fiction zaczyna się w 1979 roku, kiedy to ukazało się pierwsze wydanie pod redakcją Petera Nichollsa i Johna Clute’a. Publikacja ta była pionierska w swojej dziedzinie i szybko zdobyła uznanie środowiska literackiego. Pierwsza edycja została wydana zarówno w Wielkiej Brytanii, jak i w Stanach Zjednoczonych, a towarzyszyły jej liczne ilustracje przedstawiające autorów oraz okładki książek.
Drugie wydanie, które ukazało się w 1993 roku, było znacznie obszerniejsze. Zawierało 1,3 miliona słów, co stanowiło niemal dwukrotny wzrost w porównaniu do pierwszego wydania. W przeciwieństwie do poprzedniej edycji, nowa wersja nie zawierała ilustracji, ale multimedia były dostępne na płycie CD-ROM. W tym czasie opublikowano również encyklopedię fantastyki pod redakcją Johna Clute’a i Johna Granta.
W 2011 roku SFE przeszła do formy online. Trzecie wydanie było regularnie aktualizowane i udostępniane przez SFE Ltd we współpracy z Victorem Gollanczem. Redaktorami tego wydania byli John Clute, David Langford oraz Peter Nicholls (który zmarł w 2018 r.). Czwarta edycja ukazała się w 2021 roku po zmianie wydawcy i kontynuowała tradycję wszechstronności oraz rzetelności merytorycznej.
Zawartość encyklopedii
The Encyclopedia of Science Fiction jest dziełem zbiorczym, które obejmuje szeroki zakres tematów związanych z fantastyką naukową. Obejmuje hasła dotyczące twórców, tematów literackich, terminologii oraz filmów i programów telewizyjnych. W encyklopedii znajdują się również informacje o magazynach, fanzinach, komiksach, ilustratorach i wydawcach.
Trzej główni redaktorzy – Clute, Langford i Nicholls – sami napisali znaczną część tekstu encyklopedii, która obecnie liczy ponad 20 tysięcy haseł i 7 milionów słów. Publikacja jest regularnie aktualizowana przez zespół redakcyjny oraz ekspertów zajmujących się literaturą science fiction. Dzięki temu użytkownicy mogą korzystać z najnowszych informacji oraz analiz dotyczących współczesnych trendów i wydarzeń w tej dziedzinie.
Odbiór encyklopedii
The Encyclopedia of Science Fiction spotkała się z pozytywnym odbiorem ze strony krytyków oraz badaczy literatury. Ian Watson w swojej recenzji pierwszego wydania podkreślił jego wysoką jakość i zauważył, że publikacja zawiera znacznie mniej błędów niż można by oczekiwać od tak obszernego dzieła. Porównał ją do Britannica, co świadczy o jej znaczeniu jako źródła wiedzy na temat science fiction.
Edward James również wyraził swoje uznanie dla drugiego wydania encyklopedii, określając je jako „jedyny niezbędny tom na półce każdego czytelnika SF”. Jego entuzjastyczna recenzja podkreślała wartość merytoryczną oraz obszerność haseł. Zauważył jednak pewne niedociągnięcia związane z tonem niektórych wpisów dotyczących filmów.
Gary Westfahl ocenił drugie wydanie jako „nieocenione kompendium” dla studiów nad science fiction. Podkreślił jego znaczenie jako kluczowego źródła wiedzy dla badaczy i studentów tego gatunku literackiego. Mimo że zauważył pewne błędy w hasłach dotyczących nowo powstałych zagadnień, ogólny wydźwięk jego recenzji był bardzo pozytywny.
Nagrody i wyróżnienia
The Encyclopedia of Science Fiction zdobyła wiele nagród za swoją wartość merytoryczną i wkład w rozwój literatury faktu związanej z fantastyką naukową. Była wielokrotnie nominowana do prestiżowych nagród Hugo oraz Locus, a także zdobywała wyróżnienia BSFA. Te nagrody potwierdzają jej status jako najważniejszej publikacji referencyjnej w tej dziedzinie.
W ciągu lat SFE stała się nie tylko źródłem wiedzy dla miłośników science fiction, ale także istotnym narzędziem dla badaczy zajmujących się tym gatunkiem literackim. Jej wpływ na rozwój studiów nad fantastyką naukową jest nie do przecenienia.
Zakończenie
The Encyclopedia of Science Fiction to niezwykle istotna publikacja dla każdego miłośnika fantastyki naukowej oraz badacza tego gatunku literackiego. Jej historia pokazuje ewolucję podejścia do gromadzenia wiedzy na temat science fiction oraz znaczenie rzetelnych źródeł informacji w czasach dynamicznych zmian technologicznych i kulturowych. Dzięki regularnym aktualizacjom oraz dostępności online SFE pozostaje kluczowym narzędziem dla wszystkich zainteresowanych zarówno klasyką gatunku, jak i nowymi tendencjami w literaturze science fiction.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).