Herb Knurowa
Herb Knurowa to jeden z najważniejszych symboli tego miasta, który odzwierciedla jego bogatą historię i przemysłowy charakter. Został on zaprojektowany w taki sposób, aby łączyć elementy związane zarówno z przeszłością rolniczą, jak i współczesnym obliczem Knurowa, które jest znane z tradycji górniczych. W artykule tym przyjrzymy się szczegółowo wyglądowi i symbolice herbu, jego historii oraz zmianom, jakie przeszedł na przestrzeni lat.
Wygląd i symbolika
Herb Knurowa został stworzony na tarczy gotyckiej trójdzielnej, co nadaje mu charakterystyczny wygląd. W pierwszym polu, które jest czerwone, znajduje się biały orzeł dzielony w pas, ozdobiony złotą otwartą koroną oraz złotym orężem. Orzeł jest zwrócony w prawo, co symbolizuje przynależność Knurowa do Państwa Polskiego oraz nawiązuje do jego historycznej roli jako miejscowości nadgranicznej w okresie międzywojennym.
W drugim polu, białym, widnieje czarna wieża wyciągowa kopalni oraz dwa czarne budynki fabryczne, każdy z dwoma oknami i czerwonym dachem. Te elementy są świadectwem przemysłowego charakteru Knurowa, które rozwijało się w XX wieku jako ośrodek górniczy.
Trzecie pole herbu jest błękitne i przedstawia skrzyżowane narzędzia rolnicze: kosę i grabie, które są zwrócone ku górze. Po bokach tych narzędzi znajdują się dwie gwiazdy, a u dołu umieszczono złoty krzyż łaciński. Elementy te mają głębokie korzenie w historii Knurowa jako miejscowości rolniczej. Narzędzia rolnicze były również obecne w godle gminnym Szczygłowic, które obecnie stanowi jedną z dzielnic Knurowa.
Dwie gwiazdy oraz krzyż w dolnej części herbu symbolizują dawny podział Knurowa na trzy części: dworską, gminną oraz kościelną. Złoto-błękitne barwy herbu nawiązują natomiast do barw województwa śląskiego oraz historycznych barw Piastów górnośląskich, którzy mieli wpływ na rozwój regionu.
Historia herbu Knurowa
Historia herbu Knurowa jest ściśle związana z historią samego miasta. Symbolika herbu wywodzi się z dawnych pieczęci gminnych, a pierwsza pieczęć używana przez gminę datowana jest na XIX wiek. W tym okresie Knurów był osadą, a następnie gminą w powiecie rybnickim. Na pieczęci znajdował się lemiesz od pługa oraz napis „Gem Knurow Rybniker Kreis” (pol. gmina Knurów powiat rybnicki), co ukazywało agrarny charakter regionu.
Po pierwszej wojnie światowej i zmianie przynależności państwowej Knurów znalazł się w granicach Polski. Wówczas symbolika pozostała niezmieniona, zmienił się jednak język napisu na polski. W miarę transformacji Knurowa z ośrodka rolniczego w przemysłowy ośrodek górniczy zaszła potrzeba zmiany gminnych symboli.
W październiku 1926 roku uchwalono nowy wzór gminnego godła i pieczęci. Zachowano pierwotne symbole odnoszące się do rolnictwa, dodając jednocześnie nowe elementy związane z przemysłem – wizerunki budynków kopalni oraz orła górnośląskiego w koronie. Tekst w otoku został zmieniony na „Gmina Knurów Pow. Rybnik Woj. Śl.” Pieczęcie z tym godłem były używane aż do wybuchu II wojny światowej.
Zmiany po II wojnie światowej
Po II wojnie światowej herb Knurowa przeszedł kolejne zmiany. Po uzyskaniu przez Knurów praw miejskich nowy herb oparto na wzorze wcześniejszej pieczęci, jednak pozbawiono go symboli krzyża i korony. Było to wynikiem tendencji unifikacyjnych oraz chęci uproszczenia symboliki.
W 1990 roku postanowiono przywrócić krzyż do herbu miasta, a orzeł górnośląski został zastąpiony orłem białym. Zmiana ta nie była zgodna z zasadami heraldyki, co budziło kontrowersje wśród znawców tematu.
Obecny kształt herbu
Współczesny herb Knurowa został przyjęty Uchwałą nr LV/731/18 Rady Miasta Knurów dnia 17 października 2018 roku. Obecny wzór herbu odzwierciedla zarówno tradycję jak i nowoczesność miasta, łącząc różnorodne elementy jego historii i kultury.
Dzięki zachowaniu kluczowych symboli związanych z przemysłem oraz rolnictwem herb stał się integralną częścią tożsamości mieszkańców Knurowa i ich lokalnej historii.
Zakończenie
Herb Knurowa to nie tylko graficzny symbol miasta, ale także przekaźnik jego bogatej historii i tradycji. Przemiany jakie przeszedł na przestrzeni lat ukazują dynamiczny rozwój Knurowa – od osady rolniczej po ważny ośrodek przemysłowy regionu Górnego Śląska. Jego elementy – orzeł jako symbol przynależności do Polski, wieża wyciągowa jako świadectwo górnictwa oraz narzędzia rolnicze przypominające o agrarnej przeszłości – tworzą spójną narrację o miejscu, które ma wiele do zaoferowania zarówno mieszkańcom jak i turystom.
Dzięki staraniom lokalnych władz herb został dostosowany do współczesnych realiów, jednocześnie pozostając wiernym swoim historycznym korzeniom. Jest on świadectwem dumy mieszkańców Knurowa z ich dziedzictwa kulturowego oraz przemysłowego.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).