Tangaxuan II – ostatni władca Purepecha
Tangaxuan II, znany również jako Franciszek Tzimtzincha-Tangaxuan II, był ostatnim niezależnym władcą ludu Purepecha, znanego także jako Taraskowie. Jego panowanie przypadało na lata 1520–1530, a jego życie i działania wpisały się w trudny okres historii Mezoameryki, kiedy to potężne imperia, takie jak Aztekowie, ulegały destabilizacji z powodu najazdów hiszpańskich konkwistadorów. Tangaxuan II, jako cazonci, starał się chronić swoje państwo przed tym samym losem, które spotkało innych sąsiadów.
Wczesne życie i panowanie
Nieznane są dokładne daty narodzin Tangaxuana II, jednak wiadomo, że w młodości brał udział w wojnie o saletrę (1480–1510) przeciwko sąsiednim indiańskim państewkom. Niestety, wojna ta zakończyła się porażką Tarasków. W 1520 roku po śmierci swojego ojca, cazonci Zuangua, Tangaxuan II objął władzę w trudnym momencie, gdy sytuacja polityczna w regionie ulegała radykalnym zmianom.
W 1521 roku upadek miasta Tenochtitlán oznaczał początek nowej ery dla Mezoameryki. Zaniepokojony tym wydarzeniem, Tangaxuan II podjął decyzję o zabezpieczeniu swojego królestwa przed podobnym losem. Wysłał poselstwo do hiszpańskich konkwistadorów z prośbą o sojusz i ochronę. Spotkanie miało miejsce w Tzintzuntzan, stolicy Purepecha, gdzie Hiszpanie przyjechali z darami. Początkowo rozmowy przebiegały pomyślnie i Tangaxuan II zyskał czas na wzmocnienie swoich pozycji.
Podbój przez Hiszpanów
Jednakże sytuacja szybko uległa zmianie. W 1522 roku Hernán Cortés postanowił podbić państwo Tarasków. Wysłał ekspedycję pod dowództwem Cristóbala de Olida. Mimo iż Tangaxuan II zebrał imponującą armię liczącą nawet 100 tysięcy wojowników, jego żołnierze odmówili walki w obliczu zagrożenia ze strony Hiszpanów. W rezultacie cazonci zdecydował się na negocjacje i podporządkował swoje państwo administracji hiszpańskiej.
W zamian za akceptację hiszpańskiego zwierzchnictwa Tangaxuan II uzyskał pewną autonomię oraz możliwość wspólnego rządzenia z Cortésem. Umowa ta przewidywała płacenie podwójnego trybutu – jednego dla cazonci i drugiego dla Hiszpanów. Takie rozwiązanie miało na celu zachowanie lokalnych tradycji oraz kontrolę nad regionem przez Hiszpanów.
Upadek rządów Tangaxuana II
Współpraca między Tangaxuanem II a Hiszpanami trwała do końca 1529 roku. Wtedy to Nuño Beltrán de Guzmán przybył do państwa Tarasków z zamiarem całkowitego podporządkowania sobie tego obszaru. Jego ekspedycja liczyła 500 Hiszpanów oraz do 10 tysięcy Indian. De Guzmán szybko dostrzegł, że Tangaxuan II sprawuje niezależną władzę i postanowił go obalić.
W sojuszu z lokalnym szlachcicem Pedro Panza Cuinierángarim oraz wsparciem części Tarasków, de Guzmán aresztował cazonci i oskarżył go o planowanie buntu oraz inne przestępstwa, takie jak sodomia czy herezja. Proces był jedynie pretekstem do pozbycia się niewygodnego władcy. Po brutalnym przesłuchaniu i torturach Tangaxuan II został skazany na śmierć przez spalenie.
Konsekwencje śmierci Tangaxuana II
Śmierć Tangaxuana II oznaczała początek nowego etapu dla ludu Purepecha. Po jego egzekucji rozpoczęły się prześladowania oraz terror wobec rdzennych mieszkańców regionu. Kolejni władcy byli marionetkami kontrolowanymi przez Hiszpanów, co prowadziło do dalszej degradacji lokalnej kultury i społeczeństwa.
Pewne nadzieje na opór wobec hiszpańskiego panowania mogły wiązać się z synem Tangaxuana II – Antonio Huitzimengari, który przeszedł na stronę Hiszpanów jako gubernator Pátzcuaro. Istnieje również niepotwierdzona legenda mówiąca o tym, że córka Tangaxuana II, Erendira, miała stanąć na czele antyhiszpańskiego buntu po śmierci ojca.
Pamięć o Tangaxuanie II
Pamięć o Tangaxuanie II przetrwała do dzisiaj. W 1938 roku w Pátzcuaro odsłonięto pomnik ku jego czci autorstwa rzeźbiarza Guillermo Ruiza. Monument ten stanowi symbol walki o niezależność oraz pamięć o tradycjach ludu Purepecha.
Zakończenie
Tangaxuan II pozostaje ważną postacią w historii Prekolumbijskich kultur Meksyku. Jego życie i panowanie ukazują złożoność relacji między rdzennymi narodami a europejskimi konkwistadorami oraz dramatyczne skutki kolonizacji dla lokalnych społeczności. Historia jego rządów jest przypomnieniem o walce o tożsamość i autonomię w obliczu zagrożeń zewnętrznych.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).