Wstęp
USS Atlanta (CL-104) to krążownik lekki, który przeszedł przez bogatą historię, pełniąc służbę w amerykańskiej marynarce wojennej w końcowym okresie II wojny światowej. Jako część typu Cleveland, „Atlanta” została zaprojektowana z myślą o nowoczesnych standardach wojskowych, które odzwierciedlały potrzeby US Navy w czasach konfliktu. Po zakończeniu działań wojennych, okręt przeszedł szereg transformacji, zanim ostatecznie został skreślony z listy floty i zatopiony podczas eksperymentalnych eksplozji. W artykule tym przyjrzymy się kluczowym aspektom związanym z budową, konstrukcją oraz przebiegiem służby USS Atlanta.
Zamówienie i budowa
Zamówienie na USS Atlanta (CL-104) zostało złożone w sierpniu 1942 roku, co stanowiło część większego planu rozbudowy floty amerykańskiej na lata 1943–1944. Proces budowy krążownika rozpoczął się 25 stycznia 1943 roku w stoczni New York Shipbuilding w Camden. To właśnie tam położono stępkę pod tę jednostkę. Uroczystość wodowania miała miejsce 6 lutego 1944 roku i była ona dość wyjątkowa, gdyż matką chrzestną okrętu została Margaret Mitchell, znana autorka powieści „Przeminęło z wiatrem”. Ostatecznie USS Atlanta został przekazany marynarce 4 grudnia 1944 roku, a jego pierwszym dowódcą został komandor B. H. Colyear.
Opis konstrukcji
USS Atlanta był gładkopokładowym okrętem o zwartej zabudowie nadbudówek na śródokręciu oraz wyposażeniu lotniczym umiejscowionym na rufie. Długość całkowita krążownika wynosiła 185,4 metra, a jego maksymalna szerokość osiągała 19,6 metra. Okręt miał średnie zanurzenie wynoszące 7,5 metra. Projektowana wyporność standardowa wynosiła około 10 000 ton długich (ts), jednak rzeczywista wyporność krążownika wynosiła około 11 750 ts, a pełna około 14 100 ts.
W kwestii napędu, USS Atlanta napędzany był przez cztery zespoły turbin parowych Westinghouse o łącznej projektowanej mocy wynoszącej 100 000 shp. Parę dostarczały cztery kotły wodnorurkowe Babcock & Wilcox pracujące pod ciśnieniem roboczym 44 atm. Okręt nie był wyposażony w turbin marszowych, co było dość nietypowe dla jednostek tej klasy. Pomieszczenia kotłowni i maszynowni zaprojektowano w tzw. systemie unitarnym, co zwiększało efektywność operacyjną jednostki.
Główne uzbrojenie USS Atlanta składało się z dwunastu dział Mk 16 L/47 kal. 152 mm rozmieszczonych w czterech trójdziałowych wieżach artyleryjskich po dwa działa na dziobie i rufie. Uzupełniały je także armaty uniwersalne Mk 12 kal. 127 mm w sześciu dwudziałowych wieżach Mk 32. Krążownik był również wyposażony w małokalibrowe uzbrojenie przeciwlotnicze, które mogło składać się nawet z 28 luf dział Bofors kal. 40 mm oraz dziesięciu dział Oerlikon kal. 20 mm.
Przebieg służby
Po zakończeniu prób i ćwiczeń USS Atlanta rozpoczął właściwą służbę liniową w maju 1945 roku, biorąc aktywny udział w ostatnich działaniach wojny na Pacyfiku. Krążownik dotarł do bazy Pearl Harbor 18 kwietnia i po kolejnych ćwiczeniach został włączony do Task Force 58 (TF 58) już 12 maja. W ramach TF 58 okręt operował głównie w rejonie Okinawy.
Po krótkim pobycie na Filipinach od 1 lipca USS Atlanta działał jako część TF 38 na akwenie otaczającym macierzyste wyspy japońskie. Po kapitulacji Japonii krążownik uczestniczył między innymi w okupacji bazy morskiej w Yokosuce, co było ważnym krokiem w stabilizacji regionu po zakończeniu działań wojennych.
W pierwszych latach po wojnie USS Atlanta pozostawał częścią Floty Pacyfiku i operował głównie w jej zachodniej części. W związku z końcem działań wojennych i redukcją sił zbrojnych USA okręt został odstawiony do rezerwy w 1949 roku.
Przebudowa i koniec służby
W roku 1964 USS Atlanta przeszedł istotną przebudowę na okręt doświadczalny IX-304, co oznaczało zmianę jego przeznaczenia oraz przystosowanie do nowych zadań badawczych. Jako jednostka badawcza uczestniczył w różnorodnych eksperymentach dotyczących wpływu fal uderzeniowych oraz innych aspektów związanych z konstrukcją okrętów wojennych.
Niestety jego historia zakończyła się tragicznie; USS Atlanta został skreślony z listy floty amerykańskiej 1 kwietnia 1970 roku, a pół roku później – dokładnie 1 października – został zatopiony podczas prób oceniających wpływ fali uderzeniowej eksplozji na jednostki pływające. To zdarzenie stanowi symboliczne zakończenie historii jednego z wielu amerykańskich krążowników lekkich, które odegrały istotną rolę podczas II wojny światowej.
Zakończenie
USS Atlanta (CL-104) to przykład zaawansowanego inżynieryjnie krążownika lekkiego swojego czasu, którego konstrukcja odpowiadała potrzebom współczesnej wojny morskiej. Jego historia jest nie tylko przykładem rozwoju technologii wojskowej, ale także odzwierciedleniem zmieniającej się roli marynarki wojennej w obliczu nowych wyzwań strategicznych po zakończeniu drugiej wojny światowej. Choć krążnik ten nie jest już obecny na wodach oceanicznych, jego dziedzictwo żyje dalej poprzez
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).